DIGITAL TECHNOLOGY AND PARLIAMENTARY QUESTIONING: INSTITUTIONAL CONDITIONS FOR ACCOUNTABILITY IN COMPARATIVE PERSPECTIVE

 Ho Thi Huong

University of Law, Vietnam National University, Hanoi (VNU-UL), Hanoi, Vietnam 

(Main Author)

https://orcid.org/0009-0001-1872-3704

Nguyen Minh Tuan

University of Law, Vietnam National University, Hanoi (VNU-UL), Hanoi, Vietnam 

(Corresponding Author)

https://orcid.org/0009-0007-0650-986X

Veredas do Direito (Scopus/WoS/ESCI)

Vol. 23 No. 1 (2026): Veredas do Direito, v. 23, n. 1 2026

DOI: https://doi.org/10.18623/rvd.v23.n1.4170

All authors contributed equally to the development of this article

Link to download here

Abstract

This paper examines how digital technologies are transforming parliamentary questioning processes in the United Kingdom, Singapore, and Vietnam. While technology has contributed to faster procedures, greater transparency, and enhanced accountability, thereby reshaping the exercise of political power, its effects vary significantly across national contexts. The study proposes a four-level framework for digital transformation in parliamentary questioning, ranging from basic procedural digitization to advanced models that enable citizen co-creation of the questioning agenda. Based on this framework, the paper offers policy implications for improving the effectiveness and accountability of parliamentary questioning in the digital age.

Keywords: Parliament; Parliamentary Questioning; Digital Technology; Accountability; Digital Governance.

GIẢI MÃ CHỦ NGHĨA HIỆN THỰC PHÁP LÝ MỸ: AI THỰC SỰ LÀM LUẬT?

Nguyễn Minh Tuấn

Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà nội

Tạp chí Luật sư Việt Nam, Số 7/2025, đăng ngày 8/7/2025, truy cập tại đây

(LSVN) - Chủ nghĩa hiện thực pháp lý Mỹ (American Legal Realism) ra đời vào đầu thế kỷ XX và thực tế đã vượt ra khỏi biên giới nước Mỹ, trở thành một lý thuyết pháp luật có sức ảnh hưởng đến nhiều nước trên thế giới. Cách tiếp cận pháp luật của trường phái này có gì đặc biệt? Tại sao cách tiếp cận hiện thực này lại có vai trò và sức ảnh hưởng lớn như vậy? Trong bài viết này, tác giả sẽ trình bày khái quát quá trình ra đời, những nội dung lý thuyết chủ yếu của chủ nghĩa hiện thực pháp lý Mỹ. Ngoài ra, tác giả cũng bình luận về những đóng góp cũng như những vấn đề còn bỏ ngỏ hoặc gây tranh cãi trong những nội dung lý thuyết này.

TÍNH BỀN VỮNG SINH THÁI VÀ CÁC NGUYÊN LÝ THIẾT KẾ HỆ THỐNG QUẢN TRỊ HIỆN ĐẠI

 

Nguyễn Minh Tuấn

Tạp chí pháp luật và phát triển, Số 11/2025, 

Truy cập toàn văn bài viết tại đây 

Tóm tắt: Trong vài năm trở lại đây, tính bền vững (sustainability) đã trở thành một từ thông dụng, luôn hiện diện trong các chương trình nghị sự chính trị và pháp lý của cộng đồng quốc tế cũng như trên các diễn đàn khoa học. Tuy nhiên, việc sử dụng thuật ngữ tính bền vững được nhắc đến thường nhầm lẫn với thuật ngữ phát triển bền vững (sustainable development). Tính bền vững và phát triển bền vững có hoàn toàn giống nhau không? Tính bền vững cần được hiểu như thế nào, cội nguồn lịch sử và lý thuyết về tính bền vững từ đâu mà có? Cốt lõi sinh thái của tính bền vững (Ecological core of sustainability) là gì? Cần thiết kế hệ thống quản trị quốc gia như thế nào, dựa trên những nguyên tắc hay yêu cầu gì để đảm bảo tính bền vững sinh thái? Trong bài viết này, tác giả sẽ phân tích để từng bước làm rõ những câu hỏi trên.

Từ khóa: Tính bền vững, Cốt lõi sinh thái của tính bền vững, Phát triển bền vững, hệ thống quản trị hiện đại

BÀN VỀ TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ TRONG KHÁM, CHỮA BỆNH TỪ XA VÀ Y TẾ SỐ Ở VIỆT NAM

Nguyễn Minh Tuấn et al.

Tạp chí Dân chủ và pháp luật, Kỳ 2 (441), Tháng 11 - 2025, tr. 3-10

Tóm tắt: Bối cảnh chuyển đổi số ngành y tế đặt ra yêu cầu cần phân định rõ trách nhiệm giữa bác sĩ, cơ sở y tế, nhà cung cấp nền tảng và nhà phát triển phần mềm. Để thực hiện điều này, bài viết phân tích, làm rõ các dạng trách nhiệm pháp lý phát sinh trong quá trình khám, chữa bệnh từ xa và ứng dụng công nghệ số, đặc biệt trong hoạt động hành nghề, khám chữa bệnh theo tiêu chuẩn kỹ thuật, nghĩa vụ minh bạch và cơ chế bảo vệ người bệnh. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số định hướng xây dựng khung pháp lý phù hợp, nhằm kiểm soát rủi ro mà vẫn thúc đẩy đổi mới trong lĩnh vực y tế ở Việt Nam.
Từ khóa: Y tế số; trách nhiệm pháp lý; y tế từ xa; trí tuệ nhân tạo trong y tế; khung pháp lý; chăm sóc sức khỏe.

ENHANCING QUESTIONING MECHANISMS IN THE VIETNAMESE NATIONAL ASSEMBLY: CURRENT PRACTICES AND STRATEGIC IMPROVEMENTS

Ho Thi Huong, Nguyen Minh Tuan

International Journal of Law, Justice and Jurisprudence 2025; 5(1): 107-114

DOI: https://www.doi.org/10.22271/2790-0673.2025.v5.i1b.168, 

download bài viết tại đây  

Abstract: According to current legal regulations, the Vietnamese National Assembly employs two forms of questioning: direct questioning and written questioning. This article summarizes questioning activities and the forms of questioning used in the National Assembly. It analyzes the advantages and disadvantages of each form, highlighting their practical implications. The effectiveness of both forms in real-world application is carefully evaluated. A comparative assessment is conducted to identify strengths and weaknesses. Based on the findings, the article proposes solutions to enhance the effectiveness of these questioning methods. These recommendations aim to improve the quality of parliamentary questioning in the future. 

Keywords: Questioning, form of questioning, Vietnam national assembly, direct questioning, written questioning.

DỰ THẢO LUẬT NHÀ GIÁO: CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC TRONG VIỆC NÂNG CAO VỊ THẾ NHÀ GIÁO

Nguyễn Minh Tuấn

Tạp chí Giáo dục và Xã hội (Journal of Education and Society), 

Số 167 (288), Tháng 2/2025 (kì 2), tr. 220-224

Abstract: The Draft Law on Teachers is a significant step toward protecting teachers' rights and improving their quality. This article analyzes five key issues: overlap with existing laws, lack of transparent supervision, insufficient emphasis on practical competencies, inadequate legal protection for teachers, and inflexible policies for educators in remote areas. The author proposes clarifying the law's distinct features, strengthening enforcement mechanisms, and implementing practical support and flexible policies. These solutions ensure feasibility and enhance teachers' status, aligning with the goal of sustainable educational development.

Keywords: Law on Teachers, teachers’ rights and obligations, teacher protection, teacher competency, teacher ethics.

GIÁO TRÌNH XÃ HỘI HỌC PHÁP LUẬT (2024)

GS.TSKH. Đào Trí Úc, GS.TS. Hoàng Thị Kim Quế (Đồng chủ biên), 

PGS.TS. Nguyễn Hoàng Anh, PGS.TS. Nguyễn Minh Tuấn, 

PGS.TS. Mai Văn Thắng, TS. Phạm Thị Duyên Thảo

Tủ sách khoa học: MS: 602-KHXH-2024, 

ISBN: 978-604-43-2297-1, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà nội, 2024

Xã hội học pháp luật là một trong những lĩnh vực cơ bản của khoa học pháp lý và đào tạo luật học. Trên phương diện thực tiễn, nghiên cứu lý thuyết và ứng dụng, xã hội học pháp luật ngày càng có vị trí, vai trò, giá trị hữu ích trong xây dựng, thực hiện, áp dụng pháp luật, tạo lập văn hóa pháp luật; đảm bảo hiệu quả hoạt động của các cơ quan nhà nước, quản trị quốc gia, quản trị địa phương. 

Nội dung Giáo trình này bao gồm những kiến thức cơ bản của xã hội học lý thuyết và xã hội học ứng dụng tập trung vào các lĩnh vực xây dựng pháp luật, thưucj hiện, áp dụng pháp luật, xã hội học vi phạm pháp luật, xã hội học tội phạm, xã hội học văn hóa pháp luật và giáo dục pháp luật, xã hội học về xung đột xã hội. Đồng thời trong cơ cấu của Giáo trình này còn có hợp phần về lịch sử hình thành, phát triển xã hội học pháp luật; các trường phái xã hội học pháp luật cơ bản; xã hội học trong các lĩnh vực quan hệ pháp luật tư và xã hội học xung đột xã hội. 

Chúng tôi xin trân trọng giới thiệu cuốn giáo trình này tới bạn đọc và mong muốn nhận được sự góp ý, gợi mở của các đồng nghiệp, các nhà nghiên cứu, nhà quản lý, sinh viên và đông đảo bạn đọc để tiếp tục hoàn thiện giáo trình này trong các lần tái bản tiếp theo.

Trân trọng giới thiệu!

GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÁC ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN DÂN CHỦ ĐẠI DIỆN Ở VIỆT NAM

Nguyễn Minh Tuấn

Tạp chí Nhà nước và pháp luật, Số 11 (367), tr. 11-19.

Dân chủ đại diện là một trong những hình thức quan trọng để nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước ở Việt Nam. Trên thực tế, vấn đề phạm vi, hình thức, các điều kiện thực hiện và giải pháp để hoàn thiện dân chủ đại diện như thế nào ở Việt Nam vẫn còn có nhiều ý kiến khác nhau, chưa đạt được sự thống nhất. Bài viết phân tích, làm rõ các hình thức thực hiện dân chủ đại diện trên thế giới và ở Việt Nam, đánh giá thực trạng và đưa ra các giải pháp hoàn thiện các điều kiện thực hiện dân chủ đại diện ở Việt Nam.

Ý CHÍ CỦA NHÂN DÂN TRONG BẦU CỬ

Nguyễn Minh Tuấn
Nguồn: Tuần Việt Nam, đăng ngày 9/4/2015,
truy cập đường link gốc tại đây

Sự anh minh chính trị của một quốc gia nằm ở khả năng thiết lập và vận hành cơ chế bầu cử công bằng, chân thực để lựa chọn được người đại diện xứng đáng, phản ánh được chính xác ý chí và nguyện vọng của cử tri. Những ý kiến dưới đây được chia sẻ nhằm góp phần hoàn thiện Dự thảo Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội (ĐBQH) và đại biểu HĐND sửa đổi đang được bàn thảo rộng rãi lấy ý kiến nhân dân, trước khi Quốc hội xem xét lần cuối để thông qua dự thảo luật này vào tháng 6 tới.

QUỐC HỘI LẬP PHÁP CHUYÊN NGHIỆP

Nguyễn Minh Tuấn

Nguồn: Chuyên mục Góc nhìn,

Vnexpress, đăng ngày 8/5/2014,

truy cập đường link gốc tại đây.

Lập pháp là chức năng vốn có của Quốc hội. Thế nhưng ở Việt Nam việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật lại do rất nhiều cơ quan thực hiện.

Tính riêng trong năm 2013, các cơ quan nhà nước ở trung ương đã ban hành một Hiến pháp sửa đổi, 17 luật, 22 nghị quyết của Quốc hội; 3 pháp lệnh, 8 nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội; 215 nghị định của Chính phủ; 703 thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ; 106 thông tư liên tịch. Như vậy, tính sơ bộ trong một năm các văn bản được ban hành đã vượt con số 1.000 văn bản, chưa kể lệnh, quyết định của Chủ tịch nước, quyết định của Thủ tướng, nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao…

VIỆT - ĐỨC ALUMNITALK: "CẢI CÁCH HIẾN PHÁP Ở VIỆT NAM - NHỮNG KẾT QUẢ VÀ BÌNH LUẬN"

Nguồn (Quelle):

Website của GS.TS. Thomas Schmitz,

truy cập đường link gốc tại địa chỉ:

http://www.thomas-schmitz-hanoi.vn/

Hơn hai thập niên sau khi ban hành Hiến pháp năm 1992, Việt Nam mong muốn hóa giải những thách thức phải đối diện trong thế kỷ XXI trước tiên bằng việc cải cách toàn diện Hiến pháp. Việc làm này nhằm tạo ra những cơ sở tốt hơn nữa cho việc phát triển một nhà nước pháp quyền, nhà nước hợp hiến, ổn định và bền vững. Đầu năm 2013, Ủy ban dự thảo sửa đổi Hiến pháp đã chính thức công bố dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992. Từ thời điểm đó đến mùa thu năm nay đã có nhiều cuộc thảo luận sôi nổi, rộng rãi, công khai và dân chủ về sửa đổi Hiến pháp. Vào ngày 28 tháng 11 năm 2013, Quốc hội Việt Nam đã thông qua bản dự thảo sửa đổi Hiến pháp, mà về cơ bản dựa trên cơ sở của bản dự thảo công bố ngày 17 tháng 10 năm 2013. Vậy đợt sửa đổi Hiến pháp này đã có những điểm mới quan trọng nào và những vấn đề gì vẫn chưa được ghi nhận? Liệu những sửa đổi này đã đáp ứng được kỳ vọng của các cuộc thảo luận về sửa đổi Hiến pháp? Đây chính là nội dung trọng tâm của cuộc Hội thảo Việt - Đức dành cho các cựu lưu học sinh đã từng học tập tại Đức vào ngày 12 tháng 12 năm 2013 tại Viện Goethe, Hà Nội. 

ÁN OAN 10 NĂM VÀ LỜI NHẮC "CÔNG BỘC"

    TS. Nguyễn Minh Tuấn

Nguồn: Tuần Việt Nam,

đăng ngày 8/11/2013,

truy cập đường link gốc tại đây

Thượng tôn pháp luật là không có ai ở trên pháp luật và cũng không có ai không được pháp luật bảo vệ.

Ngày nào cũng cần là Ngày pháp luật

Bắt đầu từ năm nay, ngày 9/11 được chọn là Ngày pháp luật VN [1]. Khi ngày kỷ niệm đang đến gần cũng là lúc trên các phương tiện thông tin đại chúng tràn ngập hình ảnh người tù oan 10 năm vừa được trở về nhà. Sự việc này càng khiến chúng ta suy nghĩ về ý nghĩa của Ngày pháp luật.

LUẬN BÀN VỀ SỰ CÔNG BẰNG

TS. Nguyễn Minh Tuấn

Nguồn: Tạp chí Tia sáng,

đăng ngày 4/9/2013,

truy cập đường link gốc tại đây

Công bằng (justice) là một khái niệm luôn gây ra sự tranh cãi. Quan niệm thế nào cho đúng về sự công bằng? Trong các lĩnh vực của đời sống xã hội hiện nay, cần phải nhìn nhận vấn đề công bằng như thế nào, và khả năng vận dụng vào thực tế ra sao để góp phần tạo nên sự phát triển bền vững cho xã hội.

VỤ BA TRẺ SƠ SINH TỬ VONG VÀ VẤN ĐỀ TRÁCH NHIỆM

Ảnh: Vietnamnet

Nguyễn Minh Tuấn

Dư luận trong nước đang vô cùng bức xúc và đau lòng về vụ ba trẻ sơ sinh tử vong sau khi được tiêm vaccine phòng bệnh viêm gan B ở huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị.

Hôm nay, một Hội đồng chuyên môn gồm những Giáo sư, Tiến sĩ đầu ngành của Bộ Y Tế đã tuyên bố một kết luận rất mơ hồ: „nguyên nhân tử vong do sốc phản vệ chưa rõ nguyên nhân…và đang chờ giám định“[1]

Phải chăng chỉ cần tuyên bố „chưa rõ nguyên nhân“ và „chờ giám định“ là xong? Bộ Y Tế vốn "độc quyền" về thuốc các loại liên quan đến sống chết của bao người…nay lại kiêm luôn „độc quyền“ cả việc kết luận nguyên nhân tử vong hay sao?

QUYỀN BIỂU TÌNH Ở CỘNG HÒA LIÊN BANG ĐỨC VÀ HƯỚNG HOÀN THIỆN CHẾ ĐỊNH NÀY TRONG DỰ THẢO SỬA ĐỔI HIẾN PHÁP 1992

TS. Nguyễn Minh Tuấn

Nguồn: Tạp chí Nghiên cứu lập pháp,

Văn phòng Quốc hội, 

Số 12 (224)/ Tháng 6/2013, tr. 56-64

Biểu tình là quyền tự do của công dân. Cách ứng xử với quyền biểu tình của công dân từ phía công quyền phản ánh mức độ tôn trọng nhân dân, tôn trọng Hiến pháp. [1] Mặc dù biểu tình là một quyền hiến định, nhưng ở Việt Nam, nhiều người còn tránh dùng từ này, thậm chí còn coi đây là một chủ đề “nhạy cảm”, không nên bàn. Biểu tình có thực sự “đáng sợ” thế không? Ở các nước văn minh hiện nay người ta quan niệm và có những cách thức nào để đưa hoạt động này vào trật tự, nề nếp? Trên cơ sở có tham khảo kinh nghiệm lập hiến, lập pháp ở CHLB Đức, bài viết đưa ra các đề xuất hoàn thiện chế định này ở Việt Nam.

GIỚI HẠN CỦA CÁC QUYỀN CƠ BẢN

TS. Nguyễn Minh Tuấn

Nguồn: Tạp chí Tia sáng,

đăng ngày 31/5/2013,

truy cập đường link gốc tại đây

Vấn đề giới hạn bằng cách thức nào và đến đâu đối với các quyền cơ bản là vấn đề phức tạp bậc nhất của khoa học Luật hiến pháp. Ở Việt Nam, chủ đề này dường như vẫn còn bỏ ngỏ, ít được bàn thảo, quan tâm. Bài viết dưới đây chia sẻ một số thông tin căn bản về phương thức giới hạn các quyền cơ bản ở CHLB Đức.

Điều 15 Khoản 2 dự thảo sửa đổi Hiến pháp Việt Nam năm 1992 qui định: “Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị giới hạn trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức, sức khỏe của cộng đồng.” Đây là một qui định rất mới, một bước tiến mới của dự thảo Hiến pháp, vì lần đầu tiên trong Hiến pháp có một qui định về giới hạn các quyền cơ bản. Tuy nhiên có thể dễ dàng thấy ngay hạn chế của qui định này là không định lượng rõ mức độ giới hạn ra sao đối với các quyền cơ bản và bỏ mặc cho công quyền tự đo lường và quyết định.

QUYỀN BIỂU TÌNH: NÊN QUI ĐỊNH THẾ NÀO?

Nguyễn Minh Tuấn
Nguồn: Tạp chí Tia sáng, 
đăng ngày 14/3/2013, 
truy cập đường link tại đây (Dưới đây là bản gốc gửi Tia sáng)

Hiến pháp là nền tảng tạo nên sự an toàn pháp lý cho cả một hệ thống pháp luật. An toàn pháp lý trong Hiến pháp chỉ tồn tại khi người dân thấy được mình ở trong đó, thấy mình được bảo vệ thông qua sự minh bạch, rạch ròi, và có thể tiên liệu trước ở ngay chính trong từng Điều luật. Biểu tình là môt quyền căn bản trong số rất nhiều những quyền khác cần thiết phải có một sự an toàn pháp lý như thế.

ÁN LỆ TRONG TƯƠNG LAI PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Ảnh: Pháp luật TPHCM

Nguyễn Minh Tuấn

Luật thành văn dù có chặt chẽ, rõ ràng, ổn định, song cũng ẩn chứa những hạn chế cố hữu là cứng nhắc, giáo điều và nhiều khi đi sau thực tiễn cuộc sống. Án lệ chính là một dạng nguồn quan trọng của pháp luật[1], bổ khuyết cho những nhược điểm đó.  

Không phải đến bây giờ vấn đề án lệ mới được đặt ra ở Việt Nam, mà thực tế trong lịch sử pháp luật Việt Nam, từ thế kỷ thứ 15, Bộ luật Hồng Đức đã có nhiều điều khoản mang dấu ấn, hay là sự tổng kết từ “án lệ”. Chẳng hạn như Điều 396 qui định: “Ông tổ là Phạm Giáp sinh con giai trưởng là Phạm Ất, thứ là Phạm Bính. Ông tổ Phạm Giáp có ruộng đất hương hỏa 2 mẫu đã giao cho con trưởng là Phạm Ất giữ. Phạm Ất đã đem 2 mẫu ấy nhập vào với ruộng đất của mình mà chia cho các con, chỉ còn 5 sào để cho con trai của Phạm ất giữ làm hương hỏa. Con trai của Phạm Ất lại sinh toàn con gái mà con thứ là Phạm Bình có con trai lại có cháu trai, thì số 5 sào hương hỏa hiện tại phải giao lại cho con trai, cháu trai Phạm Bình. Nhưng không được đòi lại cho đủ 2 mẫu hương hỏa của tổ trước mà sinh cạnh tranh.”

VẤN ĐỀ “XE KHÔNG CHÍNH CHỦ” VÀ NHỮNG HỆ LỤY

Nguyễn Minh Tuấn

Nguồn: Tạp chí Tia sáng, đăng ngày 12/11/2012, truy cập đường link gốc tại đây

Về quy định xử phạt đối với chủ sở hữu phương tiện “không chuyển quyền sở hữu theo quy định” mới đây, tác giả Nguyễn Minh Tuấn cho rằng, trừng phạt thật nặng, tăng mức phạt thật cao đối với người vi phạm là đi ngược lại những nguyên tắc căn bản của một nhà nước pháp quyền, một xã hội văn minh, hiện đại. Luật pháp muốn được thực hiện nghiêm minh trước hết phải thấu tình, đạt lý, người dân phải thấy được lợi ích cho bản thân, cho cộng đồng mà qua đó tự nguyện chấp hành.

ĐỒNG TIỀN VÀ ỨNG XỬ CỦA NGƯỜI HỌC

Học viên lớn tiếng thách thức thầy giáo tại lớp học. Ảnh: Báo Giáo dục Việt nam

Nguyễn Minh Tuấn

Đọc bài viết “Học viên lớn tiếng thách thức thầy giáo ngay trên lớp học” đăng trên Báo Giáo dục Việt Nam ngày 20/4/2012 tôi thực sự bất ngờ, vì không hiểu tại sao học viên Lê Trần Công - một học viên đã lớn tuổi, học ở bậc học cao như vậy lại có thể nghĩ nông cạn và có cách ứng xử thiếu suy nghĩ như vậy. Không hiểu lý do gì mà học viên này tự cho mình cái quyền vô lễ với thầy giáo và lớn tiếng trước lớp rằng “Tôi đóng tiền, tôi học". Không biết có bao nhiêu người như học viên này vẫn lầm tưởng rằng đồng tiền là thước đo mọi chuẩn mực của xã hội, có tiền là có tất cả?