Nguyễn Minh Tuấn
Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà nội
Tạp chí Luật sư Việt Nam, Số 7/2025, đăng ngày 8/7/2025, truy cập tại đây
Nguyễn Minh Tuấn
Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà nội
Tạp chí Luật sư Việt Nam, Số 7/2025, đăng ngày 8/7/2025, truy cập tại đây

NGUYỄN MINH TUẤN
Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, đăng ngày 3/12/2025
Xem toàn văn bài viết tại đây
Tóm tắt: Ở Việt Nam, cấy ghép pháp luật không hoàn toàn là vấn đề mới, vì trong lịch sử Việt Nam, pháp luật của Trung Hoa, Pháp, Xô Viết đã từng được cấy ghép ở mức độ khác nhau. Cấy ghép pháp luật không phải là công việc dễ dàng. Việc nhận thức rõ những khó khăn, thách thức trong cấy ghép pháp luật là việc làm rất quan trọng và có ý nghĩa cả trên phương diện lý luận và thực tiễn. Trong bài viết này, tác giả chỉ ra những thách thức của việc cấy ghép pháp luật, đồng thời bước đầu đưa ra những giải pháp thiết thực để nâng cao hiệu quả của việc cấy ghép pháp luật ở Việt Nam trong thời gian tới.
Từ khóa: Cấy ghép pháp luật; thách thức trong cấy ghép pháp luật; pháp luật nước ngoài.

Nguyễn Minh Tuấn
Tạp chí pháp luật và phát triển, Số 11/2025,
Truy cập toàn văn bài viết tại đây
Tóm tắt: Trong vài năm trở lại đây, tính bền vững
(sustainability) đã trở thành một từ thông dụng, luôn hiện diện trong các
chương trình nghị sự chính trị và pháp lý của cộng đồng quốc tế cũng như trên
các diễn đàn khoa học. Tuy nhiên, việc sử dụng thuật ngữ tính bền vững được
nhắc đến thường nhầm lẫn với thuật ngữ phát triển bền vững (sustainable
development). Tính bền vững và phát triển bền vững có hoàn toàn giống nhau
không? Tính bền vững cần được hiểu như thế nào, cội nguồn lịch sử và lý thuyết
về tính bền vững từ đâu mà có? Cốt lõi sinh thái của tính bền vững (Ecological
core of sustainability) là gì? Cần thiết kế hệ thống quản trị quốc gia như thế
nào, dựa trên những nguyên tắc hay yêu cầu gì để đảm bảo tính bền vững sinh
thái? Trong bài viết này, tác giả sẽ phân tích để từng bước làm rõ những câu
hỏi trên.
Từ khóa: Tính bền vững, Cốt lõi sinh thái của tính bền
vững, Phát triển bền vững, hệ thống quản trị hiện đại
Nguyễn Minh Tuấn et al.Tạp chí Dân chủ và pháp luật, Kỳ 2 (441), Tháng 11 - 2025, tr. 3-10
Tóm tắt: Bối cảnh chuyển đổi số ngành y tế đặt ra yêu cầu cần phân định rõ trách nhiệm giữa bác sĩ, cơ sở y tế, nhà cung cấp nền tảng và nhà phát triển phần mềm. Để thực hiện điều này, bài viết phân tích, làm rõ các dạng trách nhiệm pháp lý phát sinh trong quá trình khám, chữa bệnh từ xa và ứng dụng công nghệ số, đặc biệt trong hoạt động hành nghề, khám chữa bệnh theo tiêu chuẩn kỹ thuật, nghĩa vụ minh bạch và cơ chế bảo vệ người bệnh. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số định hướng xây dựng khung pháp lý phù hợp, nhằm kiểm soát rủi ro mà vẫn thúc đẩy đổi mới trong lĩnh vực y tế ở Việt Nam.
Từ khóa: Y tế số; trách nhiệm pháp lý; y tế từ xa; trí tuệ nhân tạo trong y tế; khung pháp lý; chăm sóc sức khỏe.
Nguyễn Minh Tuấn
Trường Đại học
Luật, Đại học Quốc gia Hà nội
TÓM TẮT
Bài viết phân tích sự bất cập của các khái niệm “chủ thể pháp luật” và “chủ thể quan hệ pháp luật” khi áp dụng vào các quan hệ phát sinh trong môi trường số, nơi nhiều quyết định và hậu quả pháp lý được tạo ra thông qua nền tảng trực tuyến, hệ thống tự động và thuật toán. Các khái niệm truyền thống vốn được xây dựng cho bối cảnh pháp lý thế kỷ XX không còn bao quát được các thực thể đang tham gia vào quá trình tạo lập, duy trì và vận hành quan hệ pháp luật hiện nay. Từ việc khảo sát các tình huống điển hình và đối chiếu kinh nghiệm quốc tế, bài viết đề xuất cách hiểu mới theo hướng nhận diện chủ thể dựa trên vị trí pháp lý mà thực thể đảm nhiệm trong từng quan hệ cụ thể, thay vì chỉ dựa trên năng lực pháp luật và năng lực hành vi. Cách tiếp cận này giúp làm rõ hơn các mắt xích tạo tác động trong quan hệ pháp luật hiện đại và cung cấp cơ sở lý luận để điều chỉnh phù hợp các quan hệ phát sinh trong môi trường số.
Từ khoá: Chủ thể pháp luật; Chủ thể quan hệ pháp luật; Hệ thống kỹ thuật và thuật toán; Trách nhiệm pháp lý trong môi trường số; Tiếp cận dựa trên chức năng và rủi ro.
Nguyễn Minh Tuấn
Tạp chí Dân chủ và pháp luật, Kỳ 1 (438), tháng 10/2025, tr. 59-67
Tóm tắt:
Trong bối cảnh chuyển đổi số y tế đang diễn ra mạnh mẽ, hồ sơ sức khỏe điện tử không chỉ là công cụ nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe mà còn đặt ra thách thức lớn về bảo mật dữ liệu cá nhân. Mặc dù, hệ thống pháp luật hiện hành đã có những tiến bộ quan trọng, đặc biệt với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 và các văn bản chuyên ngành của Bộ Y tế, song còn tồn tại những hạn chế về chuẩn mực kỹ thuật, quyền tiếp cận dữ liệu, nghĩa vụ bảo mật của nhân viên y tế và chế tài xử lý. Bài viết tập trung phân tích các quy định pháp luật và thực tiễn bảo vệ dữ liệu cá nhân đối với hồ sơ sức khỏe điện tử ở Việt Nam, kế thừa kinh nghiệm quốc tế và đặt trong tổng thể chính sách chuyển đổi số y tế. Từ đó, đưa ra kiến nghị hoàn thiện pháp luật và cơ chế thực thi theo hướng đồng bộ, hiện đại và nhân văn, nhằm bảo đảm quyền riêng tư, tăng cường niềm tin xã hội và xây dựng hệ sinh thái y tế số an toàn, bền vững.
Nguyễn Minh Tuấn
Tạp chí Nghề luật, Số 10/2025, tr. 105-110
Tóm tắt: Nghề luật là trụ cột của nhà nước pháp quyền, đòi hỏi đào tạo ra những luật gia tinh thông học thuật và thành thạo kỹ năng hành nghề. Cộng hòa Liên bang Đức đã kiến tạo được mô hình đào tạo và hành nghề luật mang tính chuẩn mực, kết hợp lý thuyết, thực tiễn và đạo đức nghề nghiệp, với hai kỳ thi quốc gia nghiêm ngặt và chương trình tập sự đặc thù. Bài viết phân tích cấu trúc và triết lý đào tạo luật tại Đức, đối chiếu với thực trạng Việt Nam, qua đó đề xuất ba định hướng cải cách: tích hợp đào tạo học thuật và kỹ năng hành nghề, tổ chức kỳ thi quốc gia đánh giá năng lực nghề luật, và xây dựng mô hình tập sự bài bản. Những kinh nghiệm này gợi mở giải pháp phát triển đội ngũ luật gia chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
Từ khóa: đào tạo luật, kỳ thi quốc gia, mô hình Đức, nhà nước pháp quyền, nghề luật.
Nguyễn Minh Tuấn
Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà nội
Tóm tắt: Bài viết phân tích toàn diện hệ thống giải thích pháp luật trong truyền thống pháp luật Đức. Theo Savigny, giải thích pháp luật hình thành quanh bốn phương pháp giải thích theo ngữ nghĩa, hệ thống, lịch sử và mục đích. Điểm đặc sắc mô hình giải thích này nằm ở khả năng dung hòa giữa việc phải trung thành với văn bản và thích ứng với thực tiễn, thể hiện qua các kỹ thuật như “giảm trừ” và “mở rộng mục đích”, “giải thích bảo toàn hiệu lực” hay “giải thích thân thiện với luật quốc tế”. Tác giả bài viết cũng chỉ ra rằng, giải thích pháp luật không chỉ là thao tác kỹ thuật mà là biểu hiện của tinh thần pháp quyền, trung thành với quy phạm nhưng không mù quáng, mà hướng tới công bằng và giá trị hiến định. Từ kinh nghiệm Đức, bài viết gợi mở cho Việt Nam trong việc xây dựng lộ trình phát triển một khoa học giải thích pháp luật độc lập, thông qua cải cách đào tạo, phát triển học thuyết và hoàn thiện cơ chế diễn giải hợp hiến như những nền tảng để pháp luật Việt Nam vận hành thực chất trong kỷ nguyên pháp quyền hiện đại.
Từ khoá: Giải thích pháp luật; Giải thích mục đích; Giải thích bảo toàn hiệu lực; So sánh pháp luật.
Tóm tắt: Phương pháp lịch sử pháp lý (Rechtsgeschichte) là một trong những công cụ quan trọng của khoa học pháp lý, giúp truy nguyên nguồn gốc và sự vận động của pháp luật trong bối cảnh lịch sử - xã hội cụ thể. Bắt nguồn từ trường phái pháp luật lịch sử ở Đức với đại diện tiêu biểu là Savigny, phương pháp này không chỉ góp phần giải thích chính xác các quy phạm hiện hành mà còn định hình hệ thống pháp luật hiện đại. Bài viết phân tích cơ sở lý luận, lịch sử phát triển và vai trò hiện nay của phương pháp này trong nghiên cứu, giảng dạy và áp dụng pháp luật, đồng thời rút ra những giá trị tham khảo cho quá trình cải cách pháp luật tại Việt Nam.
Các lý thuyết pháp luật mới hay các lý thuyết pháp luật đương đại là vấn đề đã được đề cập, thảo luận và áp dụng từ lâu trên thế giới, nhưng ở Việt Nam thì vẫn rất mới mẻ. Có thể hiểu đây là vấn đề "cũ người, nhưng mới ta". Vấn đề này mới vì một phần ít người nghiên cứu và một phần mới vì các công bố về chủ đề này ở Việt Nam cũng rất ít. Trong phạm vi báo cáo khoa học chuyên đề này, tác giả làm rõ một số nội dung tiêu biểu của các lý thuyết pháp luật đương đại trên thế giới hiện nay, trong đó có lý thuyết pháp luật của Lon Luvois Fuller (1902-1978), John Finnis (sih năm 1940), Jeremy Bentham (1748-1832), John Austin (1790-1859), Hans Kelsen (1881-1973), Hebert Lionel Adolphus Hart (1907-1992) và Ronald Myles Dworkin (1931-2013). Từ việc nghiên cứu những lý thuyết pháp luật mới này, tác giả cũng có sự liên hệ, đánh giá về việc áp dụng và khả năng áp dụng chúng ở mức độ nào trong thực tiễn ở Việt Nam hiện nay, ngoài ra tác giả cũng sẽ chỉ ra những vấn đề gì còn ít nghiên cứu hoặc có những khoảng trống, cần tiếp tục nghiên cứu về lý thuyết pháp luật.
TS. Trần Hồng Nhung (Chủ biên),
cùng sự tham gia của tập thể tác giả: GS.TS. Thái Vĩnh Thắng, PGS.TS. Nguyễn Minh Tuấn, TS. Trần Hồng Nhung, TS. Hà Thị Lan Phương, TS. Phạm Thị Thu Hiền, ThS. Đậu Công Hiệp, ThS. Trần Thị Hoa, ThS. Nguyễn Thị Khánh Huyền, GIÁO TRÌNH LỊCH SỬ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT, Nhà xuất bản Tư pháp, Hà nội, 2025.
Giáo trình Lịch sử nhà nước và pháp luật của Trường Đại học Luật Hà nội do Nhà xuất bản Tư pháp ấn hành tháng 8 năm 2025 là Giáo trình mới nhất, cập nhật nhất hiện nay cung cấp những tri thức cơ bản về sự hình thành, phát triển của nhà nước và pháp luật trên thế giới và ở Việt Nam. Trong chương trình đào tạo cử nhân Luật học, lịch sử nhà nước và pháp luật là học phần thuộc nhóm khoa học pháp lý cơ sở, cung cấp những tri thức cơ bản về sự hình thành và phát triển của nhà nước và pháp luật trên thế giới và Việt nam trong tiến trình lịch sử, đồng thời trang bị phương pháp tư duy, khả năng lập luận, phản biện và cách tiếp cận đa chiều, liên ngành về các vấn đề nhà nước và pháp luật. Giáo trình này là tài liệu quan trọng và cần thiết phục vụ nhu cầu giảng dạy và học tập, là tài liệu bổ ích cho sinh viên, học viên cao học ngành luật và các ngành khoa học xã hội và nhân văn, cũng như những ai quan tâm, muốn tìm hiểu một cách hệ thống những kiến thức cơ bản về lịch sử nhà nước và pháp luật.
Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc!
Sách có bán tại: Trung tâm Phát hành sách và giáo trình, Trường Đại học Luật Hà nội, 87 Nguyễn Chí Thanh, Phường Giảng Võ, Hà nội, Điện thoại: 024.37737550, 0968092630
Nguyễn Minh Tuấn
TẠP CHÍ PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN, Số 64/2025, tr. 123-139.
Xem toàn bài click tại đây
Nội dung bài viết này tập trung vào việc phân tích cơ chế điều chỉnh đạo đức nghề luật ở Việt Nam dưới góc nhìn thể chế hiện đại và so sánh quốc tế. Trên cơ sở khái quát lý luận, tác giả xác lập mô hình bốn thành tố cấu thành một cơ chế điều chỉnh đạo đức nghề luật hiệu quả: xác lập chuẩn mực, thiết chế giám sát, quy trình xử lý vi phạm và cơ chế trách nhiệm giải trình. Tác giả cũng chỉ ra rằng hệ thống hiện hành ở Việt Nam còn thiên về định hướng mềm, thiếu thiết chế độc lập và cơ chế công khai, phản biện xã hội còn mờ nhạt. Tiếp đó, tác giả cũng đã chỉ ra nguyên nhân từ di sản hành chính hóa, thiếu nền tảng lý luận và áp lực xã hội chưa đủ mạnh. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất và phân tích rõ các giải pháp cần thiết như xây dựng bộ quy tắc liên ngành, luật hóa một phần chuẩn mực, thiết lập ủy ban đạo đức độc lập, đẩy mạnh phản hồi xã hội và cải cách đào tạo theo hướng tình huống.
Hanh Thi My Dang
University of Law, Vietnam National University, Hanoi
https://orcid.org/0009-0008-6755-4880
Tuan Minh Nguyen
University of Law, Vietnam National University, Hanoi
https://orcid.org/0009-0007-0650-986X
Ius Humani, Revista de Derecho. Vol. 14 (II) (2025), pp. 140-171. (WoS/ESCI)
ISSN: 1390-440X - EISSN: 1390-7794
DOI: https://doi.org/10.31207/ih.v14i2.432
Link to download pdf here
Abstract: This research attempts to comprehensively analyze the role and requirements of people's participation in the legislative process during Vietnam's state of emergency. Using conventional, trusted legal research methods, most notably desk review of legislation and case law analysis, this research affirms that, during a state of emergency, procedures involving public participation cannot follow the usual process. However, a pandemic must never be used as an excuse to erode democratic principles, and only when citizens actively take part in regular circumstances will they have the motivation to engage during emergencies. With Vietnam, many legal documents were issued by executive agencies instead of the National Assembly. Therefore, although the timely issuance of policies and laws was ensured during the pandemic, the principles of the legislative process were not fully upheld or implemented, leading to many debates regarding the legality of the documents issued during this period. In that sense, this research focuses on analyzing the current legal system and several typical cases of law enforcement in Vietnam and other countries to identify the legal gap and propose solutions to improve the legal framework on this issue in Vietnam.
Keywords: People’s participation, Legislative process, Vietnam.
CHANGES IN THE LEGAL SYSTEM OF EUROPEAN COUNTRIES
UNDER THE IMPACT OF GLOBALIZATION
Nguyen Minh Tuan
Tạp chí dân chủ và pháp luật, Số 424, Tháng 3/2025, truy cập tại đây
Democracy and Law, No. 424, March 2025, download here
Abstract
This article examines the significant transformations in the legal systems of European countries under the influence of globalization. It focuses on key areas such as legal harmonization within the European Union, environmental law, human rights protection, and compliance with international trade agreements. By analyzing specific legal reforms in Germany, France, and other EU member states, the article explores how these countries balance national interests with international obligations. Among the many changes, the study identifies five major trends: (i) the advancement of legal harmonization, (ii) the strengthening of human rights frameworks, (iii) the alignment of climate and trade standards, (iv) policy responses to migration, and (v) the enhancement of legal technologies. The findings suggest that while globalization poses challenges—such as conflicts between domestic priorities and international demands—it also provides opportunities for deepened international cooperation and the evolution of more adaptive legal systems capable of addressing global issues.
Keywords: globalization, European Union, legal harmonization, legal reform, sustainable development.
NEW PERSPECTIVES IN JOHN FINNIS'S LEGAL THEORY
Nguyễn Minh Tuấn
Tạp chí pháp luật và thực tiễn, Số 62/2025, tr. 135-145, xem toàn văn tại đây
Hue Journal of Law and Practice, No. 62/2025, pp. 135-145
download here
Abstract: John Finnis (born July 28, 1940) is a leading figure in contemporary natural law theory, best known for his seminal work Natural Law and Natural Rights (1980). His theory integrates moral philosophy, legal reasoning, and practical reasonableness, centering on the seven basic human goods—fundamental values for human flourishing—and the nine requirements of practical reasonableness—principles guiding rational action. This article analyzes Finnis’s core arguments, evaluating their contributions, limitations, and the debates surrounding his approach. It offers a comprehensive perspective on the significance of his theory in modern legal and political thought.
Keywords: Natural law, seven basic human goods, nine requirements of practical reasonableness, legal philosophy, moral reasoning
International Journal of Law, Justice and Jurisprudence 2025; 5(1): 107-114DOI: https://www.doi.org/10.22271/2790-0673.2025.v5.i1b.168,
download bài viết tại đây
Abstract: According to current legal regulations, the Vietnamese National Assembly employs two forms of questioning: direct questioning and written questioning. This article summarizes questioning activities and the forms of questioning used in the National Assembly. It analyzes the advantages and disadvantages of each form, highlighting their practical implications. The effectiveness of both forms in real-world application is carefully evaluated. A comparative assessment is conducted to identify strengths and weaknesses. Based on the findings, the article proposes solutions to enhance the effectiveness of these questioning methods. These recommendations aim to improve the quality of parliamentary questioning in the future.
Keywords: Questioning, form of questioning, Vietnam national assembly, direct questioning, written questioning.

Nguyễn Minh Tuấn
Tạp chí Thông tin Khoa học xã hội, Số 1 (505)/2025, tr. 35-45
Abstract: Reasoning based on case law constitutes the most common and significant form of legal reasoning. Analogical reasoning, among other types of case law reasoning, including reasoning based on binding precedents, persuasive precedents, overruling precedents, distinguishing precedents, prevails. The paper examines, analyzes, and evaluates these types of reasoning from an international perspective, using arguments derived from specific cases. It also offers suggestions for applying and developing this method, particularly in the context of legal reasoning in case law in Vietnam today.
Keywords: Binding Precedent, Persuasive Precedent, Overruling Precedent, Distinguishing Precedent, Analogical Reasoning
Nguyễn Minh Tuấn
Tạp chí Giáo dục và Xã hội (Journal of Education and Society),
Số 167 (288), Tháng 2/2025 (kì 2), tr. 220-224
Abstract: The Draft Law on Teachers is a significant step toward protecting teachers' rights and improving their quality. This article analyzes five key issues: overlap with existing laws, lack of transparent supervision, insufficient emphasis on practical competencies, inadequate legal protection for teachers, and inflexible policies for educators in remote areas. The author proposes clarifying the law's distinct features, strengthening enforcement mechanisms, and implementing practical support and flexible policies. These solutions ensure feasibility and enhance teachers' status, aligning with the goal of sustainable educational development.
Keywords: Law on Teachers, teachers’ rights and obligations, teacher protection, teacher competency, teacher ethics.
Tran Tuan Kiet, Nguyen Minh Tuan,
Russian Law Journal, Vol. 12 No. 02 (2024), pp. 2990-2997
Link to download: https://www.russianlawjournal.org/index.php/journal/article/view/4771/3089
Abstract: The medieval Vietnamese legal system was deeply influenced by Chinese law, a legacy shaped by over a millennium of Chinese rule before Vietnam secured its independence in the 10th century. As one of the great ancient civilizations, alongside Mesopotamia, India, and Egypt, China profoundly affected its neighbors, offering a rich legal tradition to study and adapt. However, the Le Dynasty's Penal Code went beyond mere imitation. By blending inherited principles with Vietnam's cultural and social realities, it became a uniquely Vietnamese legal framework. This raises an interesting question: what innovations in legislative techniques and content set this code apart? The following analysis explores these groundbreaking contributions, highlighting their historical and cultural significance.
Keywords: Le Dynasty’s Penal Code, criminal law; creativity; legislative techniques; legislative content.