Qua nhiều năm giảng dạy, nghiên cứu, tôi thấy một thực tế rằng: có một khác biệt rất lớn giữa người biết nhiều và người biết nghiên cứu. Người biết nghiên cứu thường nhìn thấy câu hỏi ở nơi người khác chỉ thấy một sự việc bình thường. Một điều luật, một bản án, một thủ tục bất tiện, một tranh luận chưa ngã ngũ, thậm chí một câu phàn nàn của người dân...đều có thể là điểm khởi đầu của nghiên cứu khoa học pháp lý. Vì thế, trước khi học cách viết một bài nghiên cứu, sinh viên luật cần học một việc căn bản hơn: học cách nhìn thấy vấn đề nghiên cứu. Khi đã nhìn thấy đúng vấn đề, câu hỏi nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, phương pháp và tên đề tài sẽ dần hiện ra. Còn nếu chưa thấy vấn đề, mọi thứ phía sau rất dễ chỉ là sự sắp xếp lại những điều người khác đã biết.
Jürgen Habermas, nhà tư tưởng lớn của Đức, một trong những người có ảnh hưởng mạnh nhất đến tư tưởng pháp luật, dân chủ và tính chính đáng của quyền lực nhà nước, vừa qua đời ngày 14/3/2026 ở tuổi 96.
Sự ra đi của ông không chỉ khép lại cuộc đời của một học giả lớn, mà còn khiến giới học thuật nhìn lại sâu sắc hơn di sản tư tưởng mà ông để lại cho đời sống chính trị - pháp lý hiện đại.














