NGHỀ LUẬT VÀ ĐÀO TẠO LUẬT Ở CỘNG HÒA LIÊN BANG ĐỨC - KINH NGHIỆM THAM KHẢO CHO VIỆT NAM

Nguyễn Minh Tuấn

Tạp chí Nghề luật, Số 10/2025, tr. 105-110

Tóm tắt: Nghề luật là trụ cột của nhà nước pháp quyền, đòi hỏi đào tạo ra những luật gia tinh thông học thuật và thành thạo kỹ năng hành nghề. Cộng hòa Liên bang Đức đã kiến tạo được mô hình đào tạo và hành nghề luật mang tính chuẩn mực, kết hợp lý thuyết, thực tiễn và đạo đức nghề nghiệp, với hai kỳ thi quốc gia nghiêm ngặt và chương trình tập sự đặc thù. Bài viết phân tích cấu trúc và triết lý đào tạo luật tại Đức, đối chiếu với thực trạng Việt Nam, qua đó đề xuất ba định hướng cải cách: tích hợp đào tạo học thuật và kỹ năng hành nghề, tổ chức kỳ thi quốc gia đánh giá năng lực nghề luật, và xây dựng mô hình tập sự bài bản. Những kinh nghiệm này gợi mở giải pháp phát triển đội ngũ luật gia chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

Từ khóa: đào tạo luật, kỳ thi quốc gia, mô hình Đức, nhà nước pháp quyền, nghề luật.

GIẢI THÍCH PHÁP LUẬT TRONG TRUYỀN THỐNG PHÁP LUẬT ĐỨC VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM

Nguyễn Minh Tuấn

Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà nội

Tóm tắt: Bài viết phân tích toàn diện hệ thống giải thích pháp luật trong truyền thống pháp luật Đức. Theo Savigny, giải thích pháp luật hình thành quanh bốn phương pháp giải thích theo ngữ nghĩa, hệ thống, lịch sử và mục đích. Điểm đặc sắc mô hình giải thích này nằm ở khả năng dung hòa giữa việc phải trung thành với văn bản và thích ứng với thực tiễn, thể hiện qua các kỹ thuật như “giảm trừ” và “mở rộng mục đích”, “giải thích bảo toàn hiệu lực” hay “giải thích thân thiện với luật quốc tế”. Tác giả bài viết cũng chỉ ra rằng, giải thích pháp luật không chỉ là thao tác kỹ thuật mà là biểu hiện của tinh thần pháp quyền, trung thành với quy phạm nhưng không mù quáng, mà hướng tới công bằng và giá trị hiến định. Từ kinh nghiệm Đức, bài viết gợi mở cho Việt Nam trong việc xây dựng lộ trình phát triển một khoa học giải thích pháp luật độc lập, thông qua cải cách đào tạo, phát triển học thuyết và hoàn thiện cơ chế diễn giải hợp hiến như những nền tảng để pháp luật Việt Nam vận hành thực chất trong kỷ nguyên pháp quyền hiện đại.

Từ khoá: Giải thích pháp luật; Giải thích mục đích; Giải thích bảo toàn hiệu lực; So sánh pháp luật.

CƠ CHẾ ĐIỀU CHỈNH ĐẠO ĐỨC NGHỀ LUẬT Ở VIỆT NAM: TIẾP CẬN THỂ CHẾ VÀ ĐỊNH HƯỚNG CẢI CÁCH

Nguyễn Minh Tuấn

TẠP CHÍ PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN, Số 64/2025, tr. 123-139. 

Xem toàn bài click tại đây 

Nội dung bài viết này tập trung vào việc phân tích cơ chế điều chỉnh đạo đức nghề luật ở Việt Nam dưới góc nhìn thể chế hiện đại và so sánh quốc tế. Trên cơ sở khái quát lý luận, tác giả xác lập mô hình bốn thành tố cấu thành một cơ chế điều chỉnh đạo đức nghề luật hiệu quả: xác lập chuẩn mực, thiết chế giám sát, quy trình xử lý vi phạm và cơ chế trách nhiệm giải trình. Tác giả cũng chỉ ra rằng hệ thống hiện hành ở Việt Nam còn thiên về định hướng mềm, thiếu thiết chế độc lập và cơ chế công khai, phản biện xã hội còn mờ nhạt. Tiếp đó, tác giả cũng đã chỉ ra nguyên nhân từ di sản hành chính hóa, thiếu nền tảng lý luận và áp lực xã hội chưa đủ mạnh. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất và phân tích rõ các giải pháp cần thiết như xây dựng bộ quy tắc liên ngành, luật hóa một phần chuẩn mực, thiết lập ủy ban đạo đức độc lập, đẩy mạnh phản hồi xã hội và cải cách đào tạo theo hướng tình huống.