PGS.TS. Nguyễn Minh Tuấn
ThS. NCS. Trần Tuấn Kiệt
Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà nội
Bài tham luận tại Hội thảo quốc gia “Vương triều Trần: Tầm vóc lịch sử và giá trị thời đại - Kỷ niệm 800 năm thành lập (1226-2026)” do Viện Trần Nhân Tông, ĐHQGHN; Hội Khoa học lịch sử Việt Nam và Hội đồng họ Trần Việt Nam đồng tổ chức thứ Bảy, ngày 10/1/2026 tại Hoàng thành Thăng Long, 19C Hoàng Diệu, Ba Đình, Hà Nội, tr. 705-719. Xem toàn văn bài viết tại đây.
TÓM TẮT: Bài viết phân tích mô hình quản lý phi tập trung của thời Trần, một mô hình có sự dung hòa độc đáo giữa tính tập quyền và quyền tự chủ rộng rãi của cộng đồng làng xã cũng như các lực lượng địa phương. Bằng cách lý giải những thành tố cốt lõi như cơ chế tự quản làng xã, “phân quyền mềm” giữa trung ương và địa phương, kiểm soát quyền lực bằng uy tín - đạo đức, và hệ thống quân sự phân cấp, bài viết chỉ ra rằng chính sự linh hoạt thể chế này đã tạo nên sức mạnh hội tụ toàn dân tộc, góp phần quyết định trong ba lần kháng chiến chống Nguyên - Mông. Trên cơ sở phân tích đó, bài viết đưa ra những gợi mở quan trọng cho quá trình triển khai Nghị quyết 27-NQ/TW về xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong giai đoạn mới, bao gồm: thiết kế thể chế phân quyền có kiểm soát, tăng cường tự quản cộng đồng, xây dựng mô hình kiểm soát quyền lực đa tầng dựa trên pháp luật và dữ liệu, cũng như đổi mới cơ chế nhân sự theo hướng chuyên nghiệp và trách nhiệm giải trình rõ ràng. Những kinh nghiệm thời Trần, nếu được tiếp cận khoa học và vận dụng có chọn lọc, có thể góp phần quan trọng yvào cải cách mô hình quản trị quốc gia hiện nay.TỪ KHÓA: Quản trị nhà nước; Phi tập trung; Thời Trần; Nhà nước pháp quyền; Nghị quyết 27-NQ/TW; quản trị đa trung tâm.
