Nguyễn Minh Tuấn
C chuẩn bị đi vào sa mạc. Nguồn nước dự trữ duy nhất của anh nằm trong một chiếc bình. A có thù với C vì C đã giành mất người phụ nữ gắn bó với A. A bỏ độc vào nước, chờ cơn khát thực hiện phần còn lại của kế hoạch.
B cũng muốn C chết. C đã lấy trộm hai con ngựa của B. Biết C sắp lên đường, B khoan một lỗ vào bình để nước từ từ chảy hết. B hoàn toàn không biết nước đã bị đầu độc.
C lên đường. Vài ngày sau, anh chết khát giữa sa mạc.
Đó là tình huống giả định được Giáo sư luật người Đức Christian Fahl kể lại trong bài học thứ ba của cuốn sách nổi tiếng truyền cảm hứng về luật pháp “Jura für Nichtjuristen. Sieben unterhaltsame Lektionen”. Ít nhân vật, ít tình tiết, nhưng chiếc bình nhỏ ấy chứa một vấn đề lớn của luật hình sự: phải dựa vào đâu để nói cái chết của một người là hậu quả mà một người khác phải chịu trách nhiệm? (1)
Fahl đặt câu hỏi: "Nếu ngồi trong phòng xử án, bạn sẽ kết tội ai?". Có lẽ bạn chọn người khoan bình: chính anh ta làm nước chảy hết. Cũng có thể bạn chọn cả hai: cả hai đều muốn giết người, đều đã ra tay, và nạn nhân thực sự đã chết. Nhưng Fahl đi đến một kết luận dứt khoát trong lời giải của ông: cả A và B đều chỉ phải chịu trách nhiệm về hành vi giết người chưa đạt. Ông viết: “Không phải A, cũng không phải B. Không ai trong hai người đã giết C. Nhưng nếu không có A và B, thì giờ đây C vẫn còn sống.” (2)
Nạn nhân đã chết, sao việc giết người vẫn “chưa đạt”? Điều này nghe có vô lý không?
