BÀN ĐỊNH TỘI DANH GIẾT NGƯỜI

TS. Nguyễn Sĩ Phương

Nguồn: Tạp chí Tia sáng,

đăng ngày 24/2/2012, truy cập đường link gốc tại đây

Sự kiện Đoàn Văn Vươn, Tiên Lãng chấn động người Việt cả trong lẫn ngoài nước, bởi vừa đụng chạm tới lương tri, bản chất nhân đạo của con người không thể ngoảnh mặt trước vận mệnh bất cứ đồng loại nào của mình, vừa đánh vào ý thức chủ nhân đất nước của mỗi công dân phải có trách nhiệm lên tiếng trước mọi vấn đề hệ trọng của đất nước, nền tảng cho mọi quyết sách hợp lòng dân của chính quyền. 

Về mặt khoa học hình sự, tội danh tức tên gọi tội trạng, mỗi con người có 1 tên gọi, thì mỗi tội trạng cũng có một tội danh, để phân biệt với các tội danh khác, bao giờ cũng được ấn định kèm khung hình phạt dành riêng cho nó trong bộ luật hình sự ở bất kỳ quốc gia nào, và do chỉ nhìn nhận dưới góc độ hình sự, nên thường không khác mấy giữa các chính thể khác nhau. Mỗi tội danh được thành lập bởi một hay nhiều dấu hiệu, hành vi tội phạm. 

TRAO ĐỔI VỀ BÀI VIẾT: “TỘI GIẾT NGƯỜI KHÔNG CÓ NGƯỜI CHẾT?”

Nguyễn Minh Tuấn
Nguồn: Tạp chí Tia sáng,
đăng ngày 22/2/2012,
truy cập đường link gốc tại đây

Tạp chí Tia sáng ngày 20/2/2012 có đăng bài viết Tội "giết người" không có người chết? của tác giả TS. Nguyễn Sỹ Phương. Bài viết có rất nhiều thông tin thú vị, đề cập đến những vấn đề rất bức xúc hiện nay. Tuy nhiên, sau khi đọc bài viết, tôi thấy có một vài vấn đề còn chưa rõ, rất mong được trao đổi, học hỏi thêm về mặt khoa học cùng với tác giả và bạn đọc dưới đây:

- Cần phân biệt “tội giết người đã hoàn thành” và “tội giết người chưa đạt”

TS. Nguyễn Sỹ Phương cho rằng: "Không luật pháp quốc gia tiên tiến nào cáo buộc phi thực tế, khép tội giết người lại không có người chết như vậy cả. Trong trường hợp này, pháp luật ở ta đã không hội nhập cộng đồng thế giới. Ở họ dấu hiệu đầu tiên cấu thành tội danh giết người phải có bằng chứng là nạn nhân đã chết. [….]Trong khi đó ở Việt Nam, nhiều tài liệu kể cả từ điển mở tiếng Việt, lại định nghĩa: “Hành vi giết người là hành vi có khả năng gây ra cái chết cho con người”, “Có khả năng gây ra”, chứ không phải đã gây ra, mang thì tương lai, tức hành vi phạm tội chưa hoàn thành, nhưng vẫn bị khép tội, hoàn toàn mâu thuẫn với nguyên lý, chỉ được phép khép tội khi hành vi tội phạm đã hoàn thành.”

CON HÁT MẸ KHEN HAY VÀ THÔNG ĐIỆP CẦN VƯỢT LÊN CHÍNH MÌNH

Nguyễn Minh Tuấn

Quỳnh Anh và phụ huynh. Ảnh: Vietnamgottalent.info

Tài năng đích thực hay chỉ là con hát mẹ khen hay?

Chương trình giải trí trên truyền hình có tên Vietnam‘s got Talent đang thu hút được sự chú ý của dư luận. Sau khi chương trình tuần vừa qua khép lại, đã có rất nhiều người bàn luận về tiết mục biểu diễn của thí sinh Quỳnh Anh trên các phương tiện thông tin đại chúng. Sẽ chẳng có gì đáng để „ồn ào“ như thế, nếu như chỉ thuần túy là việc dự thi và không được lựa chọn để đi tiếp vào vòng sau. Tuy nhiên trường hợp „không được lựa chọn“ này lại không bình thường như những trường hợp khác.

VAI TRÒ CÁC ĐẢNG CHÍNH TRỊ NÓI CHUNG, ĐẢNG CẦM QUYỀN NÓI RIÊNG ĐỐI VỚI NHÀ NƯỚC TRONG CHỦ NGHĨA TƯ BẢN HIỆN ĐẠI (QUA KHẢO SÁT MỘT SỐ MÔ HÌNH TIÊU BIỂU)

PGS.TS. Nguyễn Xuân Tế, ThS. Đặng Đình Thành

 Nguồn: Tạp chí Khoa học pháp lý, số 1/2003, 

truy cập đường link gốc tại đây

 

I. VỊ TRÍ CỦA CÁC ĐẢNG CHÍNH TRỊ NÓI CHUNG, ĐẢNG CẦM QUYỀN NÓI RIÊNG TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN HIỆN ĐẠI.

Đảng chính trị là một nhân tố hết sức quan trọng trong hệ thống chính trị của các nước tư bản. Nó có vai trò là một trong những thành phần cơ bản của chế độ chính trị, của xã hội công dân hiện đại, có ảnh hưởng lớn đến đời sống chính trị, từ cơ cấu tổ chức đến sự vận hành của hệ thống chính trị. Đây là một tổ chức chính trị phản ánh lợi ích của giai cấp, của tầng lớp xã hội, nó liên kết, lãnh đạo những người đại diện tích cực nhất của tầng lớp hay xã hội đó để cùng thực hiện đạt những mục tiêu và lý tưởng nhất định.

LỰA CHỌN MÔ HÌNH TÀI PHÁN HIẾN PHÁP - NHỮNG VẤN ĐỀ PHỔ BIẾN VÀ ĐẶC THÙ QUỐC GIA

Tác giả: TS. Võ Trí Hảo,

Khoa Luật kinh tế, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh,

Nguồn: Tạp chí Nghiên cứu lập pháp,

truy cập đường link gốc tại đây

Hiện nay, khi vấn đề sửa đổi Hiến pháp 1992 được đặt ra, thì việc nghiên cứu để “xây dựng cơ chế phán quyết về những vi phạm Hiến pháp trong hoạt động lập pháp, hành pháp và tư pháp”1 là cần thiết. Việc xây dựng cơ chế phán quyết về những vi phạm Hiến pháp theo hướng nào đang là vấn đề có nhiều quan điểm khác nhau. Trên cơ sở phân tích những yếu tố lịch sử, văn hóa và bối cảnh chính trị nước ta, bài viết kiến nghị một mô hình tài phán hiến pháp. Mô hình này phản ánh, bám sát hoàn cảnh chính trị hiện tại của Việt Nam và cũng tham chiếu thông lệ quốc tế, những chuẩn mực được xem là phổ biến, văn minh, tiến bộ.

ĐA DẠNG HÓA CÁC HÌNH THỨC SỞ HỮU ĐẤT ĐAI

Nguyễn Minh Tuấn

Vụ việc Tiên Lãng xét rộng ra thực chất không chỉ là việc của gia đình ông Vươn mà còn liên quan đến số phận của hàng triệu người nông dân có đất và đang trong nguy cơ mất đất khác trên cả nước. 

Luật đất đai vốn đã bất cập từ rất lâu và trách nhiệm để cho những bất cập đó kéo dài trước hết phải là trách nhiệm của những Đại biểu Quốc hội. Đất đai là tài sản quan trọng nhất của người nông dân, nhưng thực tế quyền tài sản về đất đai của nông dân đã không được bảo vệ. Để không còn những trường hợp đau lòng như gia đình ông Vươn xảy ra, để đất đai không rơi vào tay những quan tham và những nhà tư bản, thiết nghĩ trước mắt Quốc hội cần phải tập trung giải quyết tận gốc rễ vấn đề sở hữu đất đai. 

VỤ CƯỠNG CHẾ THU HỒI ĐẤT Ở TIÊN LÃNG: CÓ AI THOÁT TỘI?

Nguyễn Minh Tuấn

Từ một thông tin ban đầu trên báo chí cáo buộc một chiều toàn bộ tội lỗi cho gia đình anh Vươn, đến hôm nay dù muộn, dù chưa làm hài lòng được tất cả những người quan tâm đến vụ việc này, nhưng Thủ tướng cũng đã khẳng định được một vấn đề mấu chốt nhất rằng quyết định thu hồi đất và quyết định cưỡng chế thu hồi đất là trái luật. Khẳng định đó theo tôi đã là một thắng lợi bước đầu của người dân cả nước - những người đã lên tiếng qua báo chí và đặc biệt là mạng Internet về vụ việc này. Tuy nhiên tôi nghĩ vấn đề chắc sẽ không dừng lại ở đây vì thực tế còn rất nhiều người khác liên quan trực tiếp đến việc cưỡng chế vẫn chưa bị xử lý.

Trong bài “Lãnh đạo TP Hải Phòng nói gì? Đăng trên Báo Thanh niên số 34(5886) thứ sáu 03/02/2012, ông Đan Đức Hiệp, Phó chủ tịch thường trực UBND TP Hải Phòng khi trả lời phỏng vấn của phóng viên báo Thanh Niên rằng: “Ngày 26/07/2011 anh Lê Văn Hiền, Chủ tịch UBND Huyện Tiên lãng ký văn bản gửi thường trực Thành ủy, Uỷ ban TP báo cáo về việc cưỡng chế đầm của ông Luân, ông Vươn. Trong đó đề nghị TP chỉ đạo các cơ quan chức năng, khối nội chính của TP phối hợp với Huyện Tiên Lãng tổ chức cưỡng chế. Ngày 17/08/2012, sau khi họp giao ban, nghe báo cáo, nhận thấy việc thu hồi khu đầm là cần thiết, lãnh đạo TP đồng ý về chủ trương thu hồi đất. Giao thanh tra TP, CA, sở TN-MT hướng dẫn UBND Huyện Tiên Lãng thực hiện việc cưỡng chế đảm bảo đúng quy định của Pháp luật.” Như vậy thường trực thành ủy, mà đứng đầu là Bí thư Nguyễn Văn Thành cũng như Ủy ban thành phố không thể vô can. Trách nhiệm của họ đến đâu? Không thể chỉ là "kiểm điểm, rút kinh nghiệm", mà là phải "xử lý".

TIÊN LÃNG VÀ CON ĐƯỜNG PHÍA TRƯỚC

PGS.TS. Phạm Duy Nghĩa

Nguồn: Báo Tuổi trẻ, đăng ngày 9/2/2012,

truy cập đường link gốc tại đây

TT - Chỉ trong vòng một tháng, với hơn 750 bài báo đưa tin về vụ án Đoàn Văn Vươn, huyện Tiên Lãng trở nên nổi tiếng. Xét về hành vi phạm tội, vụ án này sẽ sớm khép lại. 

Song ở khía cạnh là một sự kiện truyền thông, góp phần thực hiện quyền được biết, được bàn và được tham gia giám sát của người dân đối với chính quyền, dư âm và ảnh hưởng đa chiều vụ việc ở Tiên Lãng có thể còn tiếp biến lâu dài.

Xuất hiện ban đầu như một thông tin về tội phạm, ngạc nhiên bởi mức độ chống trả dữ dội tới mức phạm tội của một gia đình nông dân trước lực lượng cưỡng chế, báo chí đã từng bước góp phần tìm hiểu sự thật chìm sâu sau dòng tin ngắn ngủi ấy. Đằng sau Tiên Lãng là số phận của hàng triệu nông dân với quyền sử dụng đất nông nghiệp sắp hết hạn được giao trong năm tới. Vốn đã mong manh, dễ bị cưỡng chế thu hồi chỉ bởi những quyết định của chính quyền cơ sở, quyền tài sản của nông dân cũng kém được bảo hộ bởi quy trình khiếu nại, tố cáo, khởi kiện ra tòa.

ĐẤT VÀ NÔNG DÂN

Trung bình mỗi năm, cả nước mất khoảng 50.000 ha
đất nông nghiệp cho các nhu cầu phi nông nghiệp

Nguyên Ngọc

Nguồn: Tạp chí Tia sáng,
đăng ngày 7/2/2012,
đăng lại bài năm 2008,
truy cập đường link gốc tại đây

Nông dân, tức là đất. Từ đất sinh ra, mọc lên, lăn lộn trên đất mà sống và nuôi sống xã hội, đất là sức mạnh duy nhất, là vũ khí duy nhất của nông dân. Không có đất của riêng mình thì người nông dân như con bệnh bị mất hết sức đề kháng, không còn gì để chống đỡ với các lực lượng dữ dằn của thị trường, mà lại là thị trường hoang dã như chúng ta đang có. 

Người ta rất thường có bệnh hay quên. Hồi kết thúc kháng chiến chống Pháp, trở về thành phố, về thủ đô, Tố Hữu đã ngậm ngùi nhắc: “…Nhà cao còn nhớ núi đồi nữa chăng?...”. Vậy mà rồi nhà cao khiến người ta chẳng còn nhớ thật.

ĐẤT ĐAI - KHÔNG GIAN SỐNG

Nguyễn Tiến Lập

Nguồn: Tạp chí Tia sáng,

đăng ngày 6/2/2012,

truy cập theo đường link gốc tại đây

Hầu như đa số các quốc gia không có cái gọi là Luật Đất đai như chúng ta đang có. Thay vào đó, nhà nước ban hành Luật Địa chính để quản lý hành chính các mảnh đất là đối tượng của các giao dịch dân sự. Ngoài ra, để quản lý nhà nước về đất đai trong quá trình phát triển kinh tế, một loạt các công cụ khác được các quốc gia sử dụng như Luật quy hoạch, Luật Xây dựng, Luật Môi trường và Luật Bảo vệ tài nguyên.

CÁI CHỮ NHẪN (忍)

Nguyễn Minh Tuấn

Đầu xuân, nhà giáo Nguyễn Kim Sơn bàn về chữ "Nhẫn" và chữ "Lạc". Thầy Sơn cho rằng "chữ Lạc phải được đặt cao hơn chữ "Nhẫn". "Lạc" ở đây là sự hóa giải mọi niềm phẫn uất để đạt tới an lạc, tự lạc, tự tại"; "Không chỉ nín nhịn mà có thể mỉm cười với những điều có thể gây ra sự khó chịu bực tức."...


Có lẽ vấn đề Thầy Sơn nói quá cao siêu, vượt tầm hiểu biết của tôi, do vậy dù đọc đi đọc lại, tôi vẫn chưa hiểu cần phải làm thế nào để "hóa giải được mọi niềm phẫn uất, đạt tới sự an lạc", làm thế nào để có thể "không chỉ nín nhịn mà còn mỉm cười với những điều có thể gây ra sự khó chịu bực tức".

Trước một vấn đề khó khăn nào đó cần giải quyết, thông thường "người Phương Đông" thường tìm cách né tránh, tránh đối diện với nó và tự cho rằng khó khăn đã qua hoặc đã được giải quyết. "Người Phương Tây" thì khác, không rõ từ bao giờ, họ luôn có thói quen đi trực diện, đi thẳng vào giải quyết những khó khăn một cách không né tránh. Vấn đề càng khó, họ càng thấy thú vị, càng muốn dấn thân để giải quyết. Tôi luôn có suy nghĩ không biết có đúng không rằng, phải chăng vì cách nghĩ, cách làm như thế mà hầu hết các phát minh quan trọng và tiến bộ mà con người ngày nay đạt được về khoa học - kỹ thuật phần lớn đều khởi nguồn từ các nước Phương Tây.

THỂ CHẾ CHÍNH TRỊ Ở VIỆT NAM THẾ KỶ XI – XIII DƯỚI THỜI LÝ

PGS.TS. Trần Thị Vinh, Viện Sử học

Nguồn: Kỷ yếu Hội thảo Quốc tế Việt Nam học lần thứ ba, truy cập đường link gốc tại đây

Vương triều Lý được thiết lập vào năm 1009, ngay sau thế kỷ bản lề (thế kỷ X) – giành và giữ chính quyền từ tay phong kiến ngoại bang của dân tộc Việt Nam. Từ khi thoát khỏi ách thống trị của phong kiến ngoại bang, nhà nước quân chủ dân tộc Việt Nam bắt đầu được xác lập. Trải qua các triều Ngô – Đinh – Tiền Lê, Nhà nước quân chủ dân tộc đã dần dần được kiện toàn, nhưng vừa ra đời sau đêm trường phụ thuộc, nhà nước thời kỳ này hãy còn non trẻ, chưa hoàn thiện về mặt thiết chế, phải đợi đến những thế kỷ sau, bắt đầu từ thời Lý trở đi mới có điều kiện phát triển và hoàn thiện hơn với những thể chế của nó.

PHƯƠNG PHÁP "DUY-LÝ TƯỞNG" QUA CÂU CHUYỆN "TRÍ THỨC LÀ GÌ?"

Tượng "Thinker" (Người suy tưởng) của Rodin
Ảnh: AFP

Hoàng Hồng Minh

Nguồn: Tạp chí Tia sáng,

đăng ngày 4/2/2012,
đường link gốc tại đây

Những ngày qua chúng ta đã được chứng kiến nhiều bài báo bàn về “trí thức là gì”. Nhiều bài trong số này rất tâm huyết và có chất lượng cao, mang tiếng gọi về trách nhiệm và sự đóng góp xã hội.

Không bàn về các nội dung của câu chuyện “trí thức là gì”, ở đây tôi muốn nhận dạng về phương pháp, phương thức tiếp cận vấn đề.

LỊCH SỬ QUAN HỆ VIỆT NAM - TRUNG QUỐC THẾ KỶ XIX: THỂ CHẾ TRIỀU CỐNG, THỰC VÀ HƯ

GS. Yu Insun, Đại học Quốc gia Seoul

Nguồn: Kỷ yếu Hội thảo Quốc tế Việt nam học lần thứ ba,
tháng 12/2008, tr. 323 - 344

truy cập đường link gốc tại đây

1. Lời nói đầu

Lịch sử Việt Nam trong giai đoạn hai nghìn năm trước cận đại không thể lí giải chính xác nếu không gắn với quan hệ về mặt chính trị với Trung Quốc. Chúng ta có thể hiểu về điều này một cách dễ dàng từ quan hệ hai nước được trình bày dưới đây.

Từ cuối thế kỷ thứ II trước Công nguyên đến nửa đầu thế kỷ thứ X sau CN, Việt Nam chịu sự thống trị trực tiếp của Trung Quốc trong một nghìn năm cho đến khi giành được độc lập. Một nghìn năm này trong lịch sử Việt Nam thường được gọi là “thời kì Bắc thuộc”. Từ sau khi thoát khỏi ách thống trị của Trung Quốc giành độc lập vào nửa đầu thế kỷ thứ X đến trước khi rơi vào ách thống trị của thực dân Pháp vào nửa sau thế kỷ XIX, trong một nghìn năm, Việt Nam đã thiết lập quan hệ triều cống dưới hình thái nước phiên thuộc của Trung Quốc, vừa duy trì quan hệ thân thiện về chính trị vừa đồng thời tiếp nhận văn hóa Trung Quốc trong “trật tự thế giới kiểu Trung Hoa”, theo cách nói của người Trung Quốc. Chúng ta có thể gọi giai đoạn này là “giai đoạn quan hệ triều cống”. Tất nhiên, ở giai đoạn này, Việt Nam đã bị Trung Quốc xâm lược nhiều lần, nhưng ngay sau khi đẩy lùi các cuộc xâm lược này, triều đình Việt Nam đã gửi ngay sứ giả sang Trung Quốc nhằm nỗ lực khôi phục quan hệ hữu hảo và tránh xung đột.

QUYỀN LỰC NHÂN DÂN VÀ QUYỀN LỰC NHÀ NƯỚC QUA CÁC HIẾN PHÁP

Tác giả: GS.TS. Phạm Hồng Thái
 Nguồn: Tạp chí Nghiên cứu lập pháp,
 đăng ngày 31/1/2012 
truy cập đường link gốc tại đây

1. Quyền lực nhân dân và quyền lực nhà nước trong Hiến pháp 1946

Tháng Tám năm 1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân ta đã đứng lên giành độc lập, giải phóng dân tộc khỏi ách đô hộ của thực dân Pháp, lật đổ chế độ phong kiến, xây dựng Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Như vậy, về mặt lịch sử, nhân dân Việt Nam chính là người đã giành lại quyền lực, sáng tạo nên lịch sử, quyết định số phận, vận mệnh của mình. Từ đó, lịch sử nước ta hình thành và ghi nhận một cách chính thống nhận thức luận và thực tiễn: nhân dân là cội nguồn của quyền lực, quyền lực nhà nước bắt nguồn từ nhân dân, thuộc về nhân dân.