Nguyễn Minh TuấnNhiều người hiện nay vẫn hiểu: “Đã quân chủ thì không dân chủ”.
Hiểu như vậy là chưa đúng. Chưa đúng cả trên phương diện lý thuyết, lẫn thực tế.
Trước hết về mặt lý thuyết, khi nói nhà nước quân chủ hay cộng hòa là nói đến phương diện hình thức chính thể (form of government), còn khi đề cập đến dân chủ hay độc tài là đề cập đến phương diện chế độ chính trị (political governance). Về phương diện thực tế, hình thức chính thể là quân chủ hay cộng hòa chưa nói lên được vấn đề nhà nước đó có dân chủ thực sự hay không.
Nước Anh là một ví dụ điển hình về nhà nước quân chủ mà dân chủ. Muốn lý giải được tại sao nhà nước này lại có hình thức chính thể quân chủ lập hiến (constitutional monarchy), lý giải tại sao có chính thể quân chủ lập hiến nhưng vẫn là một nhà nước dân chủ thì cần phải trở lại tìm hiểu lịch sử ra đời và cả thực tế tổ chức, hoạt động của nhà nước này hiện nay.
VỀ CƠ CHẾ HAI CHÍNH QUYỀN CÙNG SONG SONG TỒN TẠI
TRONG LỊCH SỬ VIỆT NAM VÀ NHẬT BẢN
Tác giả: Nguyễn Văn Kim
Nguồn: Trang web của Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Đại học Quốc gia Hà nội
Bài viết đăng ngày 21/5/2010, truy cập gần nhất ngày 7/4/2011
Bài viết đăng ngày 21/5/2010, truy cập gần nhất ngày 7/4/2011
I.
Không chỉ riêng Việt Nam và Nhật Bản, trong lịch sử thế giới, cơ chế hai chính quyền cùng song song tồn tại (hay còn gọi là lưỡng đầu chế) cũng đã xuất hiện và xuất hiện rất sớm.
Người ta từng biết, trong lịch sử Hi Lạp cổ đại, nhà nước Sparta (thế
kỉ IX – VI TCN) đã được điều hành bởi hai vua. Trên danh nghĩa, hai vua
có quyền ngang nhau, vừa là người đứng đầu nhà nước, vừa là thủ lĩnh
quân sự, vừa là người nắm thế lực tôn giáo và cũng đồng thời là những
người có quyền định đoạt về tư pháp. Sự tồn tại của hai vua với tư cách
là thành viên của Hội đồng trưởng lão, cơ quan có quyền lực cao nhất, là những biểu hiện sinh động về “tính chất dân chủ” của loại hình nhà nước cộng hoà quý tộc(1). Nhà nước này vẫn còn thấy ngưng đọng trong thiết chế chính trị của nó những dấu ấn cổ sơ của xã hội công xã – thành bang.
